HÀNH TRÌNH HẠNH PHÚC TẠI LÊ QUÝ ĐÔN
(LQĐ) – Một năm học mới không chỉ bắt đầu từ những bài giảng đầu tiên, mà bắt đầu từ sự chuẩn bị của những người sẽ đồng hành cùng học sinh trong suốt hành trình phía trước. Trước thềm năm học 2026–2027, Trường THCS & THPT Lê Quý Đôn triển khai các chương trình tập huấn, bồi dưỡng dành cho đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên Nhà trường, đặc biệt chú trọng đến công tác giáo dục đạo đức, xây dựng môi trường học đường an toàn, tích cực và hạnh phúc. Bởi tại Lê Quý Đôn, giáo dục một học sinh không chỉ là giúp các em học tốt hơn, mà còn là giúp các em hiểu mình, biết yêu thương, sống có trách nhiệm và từng bước trưởng thành hơn mỗi ngày.
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC – NỀN TẢNG CỦA HÀNH TRÌNH TRƯỞNG THÀNH
Có lẽ, câu hỏi quan trọng nhất mà một ngôi trường cần đặt ra sau mỗi năm học không chỉ là: học sinh đã đạt được bao nhiêu điểm số, bao nhiêu giải thưởng, bao nhiêu thành tích? Mà còn là: các em đã trở thành những con người như thế nào?
Các em có biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình? Có biết lắng nghe và tôn trọng người khác? Có đủ bản lĩnh để đối diện với thất bại? Có dám nhận lỗi khi mình sai và đủ kiên trì để sửa chữa? Có biết yêu thương, hợp tác và sống có ích với cộng đồng?
Đó là những câu hỏi nằm ở cốt lõi của giáo dục đạo đức – một phần không thể tách rời trong hành trình phát triển toàn diện của mỗi học sinh.
Tại Trường THCS & THPT Lê Quý Đôn, giáo dục không chỉ hướng đến việc trang bị cho học sinh tri thức để bước vào tương lai, mà còn hướng đến việc vun đắp những giá trị để các em trở thành những con người có nhân cách, có trách nhiệm và có khả năng làm chủ cuộc đời mình.
Bởi vậy, giáo dục đạo đức tại Lê Quý Đôn không bắt đầu và cũng không kết thúc trong những giờ sinh hoạt hay những nội quy được đặt ra trên giấy. Đạo đức được hình thành trong từng trải nghiệm mà học sinh có được mỗi ngày: trong cách các em ứng xử với bạn bè, cách thầy cô giao tiếp với học sinh, cách một tập thể giải quyết mâu thuẫn, cách một đứa trẻ đối diện với một sai lầm, và quan trọng nhất, cách người lớn trao cho các em cơ hội để nhận ra, thay đổi và trưởng thành.
Nhân cách không được hình thành trong một ngày. Nhân cách được vun đắp qua hàng nghìn tương tác nhỏ mỗi ngày.
Và chính vì thế, trước khi tiếng trống trường vang lên báo hiệu một năm học mới, Trường THCS & THPT Lê Quý Đôn bắt đầu hành trình chuẩn bị từ chính những người sẽ đồng hành cùng học sinh mỗi ngày – bởi muốn giúp một đứa trẻ trưởng thành, trước hết người lớn cần chuẩn bị cho mình sự thấu hiểu, lòng kiên nhẫn và một tâm thế sẵn sàng đồng hành.
SẴN SÀNG CHO HÀNH TRÌNH HẠNH PHÚC
Các chương trình tập huấn trước thềm năm học mới vì thế mang một ý nghĩa lớn hơn việc bồi dưỡng chuyên môn. Đó là khoảng thời gian để đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên cùng nhìn lại cách mình đang tương tác với học sinh, cùng trao đổi về những tình huống thực tế và cùng thống nhất một cách tiếp cận nhân văn, tích cực và phù hợp hơn với tâm lý lứa tuổi.
Bởi cùng một hành vi của học sinh, cách người lớn phản ứng có thể tạo ra những kết quả hoàn toàn khác nhau.
Một lời trách mắng có thể khiến một đứa trẻ thu mình. Một hình phạt có thể khiến các em sợ hãi. Nhưng một câu hỏi đúng lúc, một cuộc trò chuyện chân thành hay một người thầy sẵn sàng lắng nghe có thể giúp một học sinh nhìn thấy vấn đề của mình và bắt đầu thay đổi.
Theo cô Bùi Thị Kim Oanh, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, muốn giáo dục đạo đức thực sự hiệu quả, nhà trường cần bắt đầu từ việc hiểu học sinh: “Muốn giáo dục đạo đức hiệu quả, chúng ta không thể chỉ bắt đầu từ việc học sinh vi phạm nội quy rồi mới xử lý. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng một môi trường trong đó học sinh được hướng dẫn, được lắng nghe và được trao cơ hội để phát triển. Vì vậy, các chương trình tập huấn trước năm học là một bước chuẩn bị rất quan trọng để đội ngũ cùng thống nhất cách tiếp cận, cùng hiểu học sinh và cùng hướng tới mục tiêu giúp các em trưởng thành.”
Đó cũng là sự chuyển dịch trong tư duy giáo dục mà Lê Quý Đôn hướng tới: từ quản lý sang đồng hành.
Một học sinh mất động lực có thể đang mang trong mình một áp lực mà người lớn chưa nhìn thấy. Một học sinh ít nói có thể đang cần một người lắng nghe. Một hành vi chưa phù hợp đôi khi chỉ là phần nổi của một khó khăn sâu xa hơn.
Vì thế, thay vì chỉ hỏi: “Em đã làm sai điều gì?”, người thầy cần học cách hỏi: “Điều gì khiến em gặp khó khăn?”
Đằng sau một hành vi là một con người. Và trước khi muốn thay đổi hành vi của một đứa trẻ, người lớn cần đủ kiên nhẫn để hiểu con người phía sau hành vi ấy.
Đó không phải là sự dễ dãi với những điều chưa đúng. Ngược lại, đó là cách để việc giáo dục đi đến tận gốc rễ. Học sinh vẫn cần những giới hạn rõ ràng, vẫn cần được nhắc nhở khi mắc lỗi, nhưng điều các em cần hơn cả là được giúp hiểu mình đã sai ở đâu, vì sao mình sai, hành động ấy đã ảnh hưởng đến người khác như thế nào và mình có thể làm gì để sửa chữa.
MỖI LẦN THẤU HIỂ LÀ MỘT CƠ HỘI ĐỂ HỌC SINH TRƯỞNG THÀNH
Đó là tinh thần của kỷ luật tích cực – kỷ luật để giáo dục, chứ không phải kỷ luật để trừng phạt.
Trưởng thành không có nghĩa là không bao giờ mắc lỗi. Trưởng thành là khi một người biết nhìn nhận lỗi lầm của mình, dám chịu trách nhiệm và có đủ bản lĩnh để bắt đầu lại.
Cô Nguyễn Thị Thanh Thanh, giáo viên Nhà trường, chia sẻ: “Tôi cho rằng một trong những điều quan trọng nhất khi giáo dục học sinh là giúp các em hiểu rằng mắc lỗi không có nghĩa là mình là một người xấu. Điều quan trọng là các em có dám nhận trách nhiệm và có sẵn sàng thay đổi hay không. Khi thầy cô giữ được niềm tin vào học sinh, các em sẽ có thêm động lực để trở nên tốt hơn.”
Trong hành trình ấy, người thầy không chỉ là người truyền đạt kiến thức. Người thầy còn là người quan sát, lắng nghe, đặt câu hỏi, trao cơ hội và đôi khi là người tin vào một đứa trẻ ngay cả khi chính đứa trẻ ấy chưa đủ tin vào bản thân mình.
Cô Trịnh Thị Nhung, giáo viên Nhà trường, cho biết: “Khi giáo viên dành thời gian lắng nghe học sinh, chúng tôi có thể nhìn thấy nhiều điều mà nếu chỉ quan sát hành vi bên ngoài sẽ không thể nhận ra. Có những em cần được khích lệ, có những em cần một lời động viên, cũng có những em chỉ cần biết rằng thầy cô vẫn tin tưởng mình. Đôi khi, một cuộc trò chuyện đúng lúc có thể tạo ra một thay đổi rất lớn.”
Có lẽ, đó cũng là lý do một môi trường học đường hạnh phúc không thể chỉ được tạo nên bằng những nụ cười hay những hoạt động sôi nổi. Một lớp học hạnh phúc trước hết phải là nơi học sinh cảm thấy an toàn để được là chính mình; nơi các em được tôn trọng khi nói ra suy nghĩ; được lắng nghe khi gặp khó khăn; được hướng dẫn khi mắc lỗi và được ghi nhận khi có những bước tiến dù rất nhỏ.
Bởi không phải mọi sự trưởng thành đều có thể nhìn thấy bằng điểm số.
Đôi khi, đó là một học sinh từng rất rụt rè nhưng hôm nay đã dám đứng lên phát biểu. Một em từng dễ nóng giận nhưng nay đã biết bình tĩnh hơn. Một học sinh từng mắc lỗi nhưng đã chủ động nhận trách nhiệm. Hay đơn giản là một em đã cố gắng hơn ngày hôm qua.
Những thay đổi ấy có thể rất nhỏ trong mắt người khác, nhưng với một đứa trẻ, đó có thể là một bước tiến rất lớn.
Vì thế, văn hóa ghi nhận sự tiến bộ cũng cần trở thành một phần của giáo dục. Khi một học sinh được nhìn thấy những nỗ lực của mình, các em sẽ hiểu rằng mình có khả năng thay đổi. Khi được ghi nhận đúng lúc, các em sẽ có thêm niềm tin để tiếp tục cố gắng. Và khi thầy cô không chỉ nhìn vào những gì học sinh chưa làm được, mà còn nhìn thấy những gì các em đang từng bước làm tốt hơn, giáo dục sẽ trở thành một hành trình của hy vọng.
Nhưng để hành trình ấy thực sự bền vững, không một người thầy nào có thể đi một mình.
Một đứa trẻ trưởng thành từ rất nhiều mối quan hệ: từ gia đình, nhà trường, thầy cô, bạn bè và cộng đồng mà các em đang sống trong đó. Vì vậy, giáo dục đạo đức cũng không thể là công việc của riêng giáo viên chủ nhiệm hay bộ phận quản lý học sinh. Đó là trách nhiệm chung của cả hệ sinh thái giáo dục – nơi mỗi người lớn đều góp một phần vào việc tạo nên môi trường an toàn, tích cực và nhân văn cho trẻ.
Từ Ban Giám hiệu đến giáo viên, từ cán bộ nhân viên đến cha mẹ học sinh, mỗi người đều có thể trở thành một mắt xích trong mạng lưới nâng đỡ sự trưởng thành của một đứa trẻ.
Nhà giáo Nguyễn Anh Tuấn, Hiệu trưởng Nhà trường, nhấn mạnh: “Chúng tôi mong muốn mỗi học sinh khi học tập tại Lê Quý Đôn đều cảm nhận được rằng các em không chỉ được quan tâm đến việc học, mà còn được quan tâm đến sự trưởng thành của chính mình. Chúng tôi muốn xây dựng một môi trường nơi các em được yêu thương nhưng không nuông chiều, được bảo vệ nhưng vẫn được trao trách nhiệm, được chỉ dẫn nhưng đồng thời được trao quyền để tự lựa chọn và tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.”
Đó cũng là lý do những ngày tập huấn trước thềm năm học mới mang một ý nghĩa đặc biệt.
Trước khi học sinh trở lại trường, những người thầy, người cô đã bắt đầu hành trình chuẩn bị của mình. Không chỉ chuẩn bị kiến thức và phương pháp giảng dạy, mà còn chuẩn bị một tâm thế sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành.
Bởi muốn học sinh trưởng thành, người lớn trước hết phải biết cách đồng hành cùng sự trưởng thành ấy.
Một năm học mới rồi sẽ bắt đầu. Sẽ có những bài học mới, những thử thách mới, những thành công và cả những lần vấp ngã. Nhưng điều quan trọng nhất mà Nhà trường mong muốn trao cho mỗi DONer không chỉ là hành trang tri thức để bước vào tương lai, mà còn là một nền tảng nhân cách đủ vững vàng để các em biết mình là ai, mình muốn trở thành người như thế nào và mình có trách nhiệm gì với cuộc đời của chính mình.
Tại Lê Quý Đôn, mỗi học sinh được quan tâm không chỉ để học tốt hơn, mà để sống tốt hơn. Không chỉ để đạt được nhiều hơn, mà để trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình – mỗi ngày.
Và hành trình ấy bắt đầu từ chính những người thầy, người cô đang chuẩn bị hôm nay.
Bởi một nền giáo dục tốt đẹp không chỉ được tạo nên bởi những gì học sinh học được, mà còn bởi những con người mà các em trở thành sau những năm tháng dưới mái trường.