ĐỊNH HƯỚNG SỚM – ĐỂ MỖI DONER LỚP 9 CHỦ ĐỘNG VỚI TƯƠNG LAI
(LQĐ) – Thi vào lớp 10 công lập tại Hà Nội luôn là một cuộc cạnh tranh không dễ dàng, với áp lực không chỉ đến từ điểm số mà còn từ những lựa chọn phía sau một kỳ thi. Nhưng với Trường THCS&THPT Lê Quý Đôn, lớp 9 không chỉ là năm học để chuẩn bị cho kỳ thi vào 10. Từ chính cột mốc gần nhất ấy, Nhà trường muốn giúp học sinh học một bài học lớn hơn: hiểu mình, biết lựa chọn, biết lập kế hoạch và từng bước chịu trách nhiệm với tương lai của chính mình.
Khi bước vào lớp 9, câu hỏi “Sau THCS mình sẽ đi đâu?” bắt đầu trở nên cụ thể hơn. Học sinh phải suy nghĩ về trường THPT, mục tiêu điểm số, năng lực hiện tại và những gì cần chuẩn bị cho chặng đường phía trước.
Nhưng nếu chỉ nhìn lớp 9 qua lăng kính của một kỳ thi, học sinh rất dễ tập trung vào việc “đỗ trường nào”, mà chưa có cơ hội suy nghĩ sâu hơn về vì sao mình lựa chọn và lựa chọn ấy có thực sự phù hợp với mình hay không.
Đó là lý do hoạt động định hướng dành cho học sinh lớp 9 tại Trường THCS&THPT Lê Quý Đôn được triển khai ngay từ đầu năm học. Theo định hướng của chương trình, học sinh được dẫn dắt qua bốn bước: Hiểu mình – Xác định đích – Biết cách – Lập kế hoạch.
Từ cột mốc vào 10, học cách hiểu mình và lựa chọn
Với cô Phạm Nhuần, giáo viên trực tiếp đồng hành và định hướng học sinh lớp 9, bước đầu tiên không phải là hỏi các em muốn thi trường nào, mà là giúp các em hiểu chính mình.
“Ở lớp 9, các con bắt đầu đứng trước rất nhiều lựa chọn, nhưng không phải con nào cũng đã hiểu rõ năng lực, sở thích và mong muốn của mình. Vì vậy, trước khi xác định mục tiêu, các con cần được đặt những câu hỏi rất căn bản: Mình mạnh ở đâu? Mình thích điều gì? Mình phù hợp với môi trường như thế nào? Mình mong muốn điều gì ở những năm học phía trước?”, cô Phạm Nhuần chia sẻ.
Theo cô, khi chưa hiểu bản thân, học sinh rất dễ lựa chọn theo bạn bè, theo xu hướng hoặc theo kỳ vọng của người khác. Vì vậy, định hướng sớm tạo cho các em thời gian để tìm hiểu, thử sức và điều chỉnh trước khi đưa ra quyết định.
Thay vì chỉ có một lựa chọn duy nhất, học sinh được khuyến khích nhìn nhận các phương án theo nhiều tầng: trường mơ ước – trường phù hợp – trường an toàn.
“Có thể hôm nay con chưa có một câu trả lời hoàn toàn rõ ràng, nhưng nếu bắt đầu từ sớm, con có thể tìm hiểu, thử sức, đánh giá lại và điều chỉnh. Đó là điều rất khó thực hiện nếu chỉ bắt đầu khi kỳ thi đã ở ngay trước mắt”, cô nói.
Từ việc hiểu mình, học sinh tiếp tục được hướng dẫn xác định mục tiêu. Không chỉ là “em muốn học tốt hơn”, mục tiêu cần cụ thể hơn: muốn đạt kết quả nào, hiện tại đang ở đâu, khoảng cách đến mục tiêu là bao nhiêu và cần làm gì để thu hẹp khoảng cách ấy.
Theo cô Phạm Nhuần, việc xác định mục tiêu cũng cần gắn với một hướng đi dài hơn.
“Các con cần nhìn những lựa chọn của mình trong một bức tranh dài hơn. Hôm nay mình lựa chọn cách học, lựa chọn môn học hay đặt một mục tiêu điểm số đều nên hướng tới một đích đến nhất định. Khi biết mình muốn đi đâu, mình sẽ hiểu vì sao mình cần cố gắng ở môn này, cần cải thiện ở điểm kia và cần thay đổi thói quen học tập nào”, cô chia sẻ.
Đó cũng là tinh thần của nguyên tắc “chọn hướng trước, chọn môn sau”: giúp học sinh không lựa chọn chỉ theo cảm tính, mà bắt đầu từ việc xác định hướng phát triển phù hợp với bản thân.
Từ một cột mốc cụ thể như kỳ thi vào 10, học sinh vì thế bắt đầu làm quen với một năng lực quan trọng hơn: biết đưa ra lựa chọn dựa trên sự hiểu biết về chính mình và biết biến lựa chọn ấy thành kế hoạch hành động.
Lớp 9 không chỉ là “năm học của kỳ thi vào 10”
Ở góc độ Nhà trường, cô Bùi Thị Kim Oanh, Phó Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Lê Quý Đôn, cho rằng cần nhìn lớp 9 rộng hơn câu chuyện của một kỳ thi.
“Lớp 9 không nên chỉ được nhìn nhận như ‘năm học của kỳ thi vào 10’. Đây là một năm học có ý nghĩa rất đặc biệt, bởi các con bắt đầu đứng trước một lựa chọn quan trọng sau khi hoàn thành bậc THCS”, cô Bùi Thị Kim Oanh chia sẻ.
Theo cô, kỳ thi vào 10 là một cột mốc rất gần và rất thực tế để học sinh bắt đầu học cách lựa chọn. Nhưng điều Nhà trường hướng tới không chỉ là giúp các em lựa chọn một ngôi trường THPT.
“Chúng tôi không muốn các con chỉ nhìn lớp 9 như một năm học để chuẩn bị cho một kỳ thi. Chúng tôi muốn các con nhìn xa hơn: mình sẽ học ở đâu, phát triển như thế nào và mục tiêu của mình trong những năm tiếp theo là gì.”
Bởi sau lớp 9 sẽ còn nhiều lựa chọn khác trong hành trình trưởng thành. Vì vậy, điều quan trọng là học sinh sớm hình thành khả năng tự xác định mục tiêu và chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình.
“Nhà trường có thể cung cấp thông tin, thầy cô có thể phân tích và đồng hành, nhưng người đưa ra lựa chọn cuối cùng vẫn phải là học sinh. Vì vậy, mục tiêu của định hướng không phải là nói cho các con biết con phải chọn trường nào, mà là giúp các con có phương pháp để tự lựa chọn”, cô Bùi Thị Kim Oanh nhấn mạnh.
Định hướng sớm, theo đó, không phải để học sinh phải quyết định tương lai ngay lập tức. Đó là cách Nhà trường tạo cho các em thời gian để suy nghĩ, tìm hiểu, thử sức và điều chỉnh. Nếu đã có mục tiêu, các em có thể bắt đầu hành động. Nếu chưa rõ mình muốn gì, các em có thể bắt đầu từ việc tìm hiểu bản thân.
“Các con không cần phải biết chính xác toàn bộ tương lai ngay từ hôm nay, nhưng cần bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về tương lai của mình từ hôm nay. Nếu đã có mục tiêu, hãy bắt đầu hành động. Nếu chưa có mục tiêu, hãy bắt đầu tìm hiểu bản thân. Điều quan trọng là đừng chờ đến khi kỳ thi đến gần mới bắt đầu”, cô Bùi Thị Kim Oanh nhắn nhủ.
Với cách tiếp cận ấy, kỳ thi vào lớp 10 không còn chỉ là một đích đến phải vượt qua. Nó trở thành cột mốc đầu tiên để học sinh thực hành một năng lực sẽ còn cần đến trong rất nhiều chặng đường sau này: năng lực lựa chọn tương lai của chính mình.
Với Trường THCS&THPT Lê Quý Đôn, định hướng lớp 9 không chỉ để DONers thi tốt hơn. Quan trọng hơn, đó là để mỗi học sinh biết mình là ai, biết mình muốn đi đâu, biết cách lập kế hoạch và bắt đầu chịu trách nhiệm với con đường mình lựa chọn. Bởi tương lai không phải là điều chỉ chờ đến một ngày nào đó để bước vào. Tương lai bắt đầu từ những lựa chọn mà mỗi DONer đưa ra hôm nay.