Nâng tầm giảng dạy tiếng Anh tại Lê Quý Đôn
(LQĐ) – Trong dạy học tiếng Anh, lỗi sai của học sinh từ lâu luôn đặt giáo viên trước một lựa chọn không đơn thuần mang tính kỹ thuật: sửa ngay để đảm bảo độ chính xác ngôn ngữ, hay trì hoãn để duy trì mạch giao tiếp tự nhiên. Đằng sau câu hỏi tưởng như quen thuộc ấy là một vấn đề sâu hơn về triết lý dạy học và cách nhìn nhận vai trò của ngôn ngữ trong lớp học.
Trường THCS&THPT Lê Quý Đôn là một trong những ngôi trường tiên phong coi tiếng Anh không chỉ là một môn học, mà là một ngôn ngữ thứ hai trong môi trường học đường, được sử dụng như công cụ giao tiếp thường xuyên trong quá trình dạy và học. Định hướng này kéo theo yêu cầu thay đổi rõ rệt trong cách xử lý lỗi: thay vì tập trung vào sửa sai tức thời, giáo viên cần cân nhắc mức độ ảnh hưởng của lỗi đối với giao tiếp và trải nghiệm sử dụng ngôn ngữ của học sinh.
Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận Error Treatment được đặt ra như một khung sư phạm quan trọng trong giảng dạy tiếng Anh hiện đại. Tại một hội thảo chuyên môn ở Trường THCS&THPT Lê Quý Đôn, do thầy Hamed Hashemian, nhóm trưởng Nhóm giáo viên nước ngoài dẫn dắt, vấn đề lỗi sai được nhìn nhận không còn như một “điểm cần sửa”, mà là một phần tất yếu của quá trình phát triển năng lực ngôn ngữ, cần được phân tích và xử lý theo từng bối cảnh cụ thể.
Theo thầy Hamed Hashemian, trọng tâm của Error Treatment không nằm ở việc sửa lỗi, mà nằm ở năng lực ra quyết định của giáo viên trong lớp học:
“Điều quan trọng không phải là sửa lỗi, mà là quyết định có nên can thiệp hay không, can thiệp khi nào và bằng cách nào. Một quyết định sai thời điểm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự tự tin và dòng tư duy ngôn ngữ của học sinh.”
Từ góc nhìn này, lỗi sai được xem như dữ liệu sư phạm phản ánh mức độ phát triển năng lực ngôn ngữ của người học, thay vì là yếu tố cần loại bỏ ngay lập tức. Việc phân biệt giữa mistake (lỗi do bất cẩn) và error (lỗi mang tính hệ thống) vì vậy trở thành cơ sở để giáo viên điều chỉnh cách phản hồi trong lớp học, tránh can thiệp cảm tính hoặc máy móc.
Error Treatment đồng thời nhấn mạnh việc phân tích ngữ cảnh lớp học trước khi xử lý lỗi. Khi học sinh mắc lỗi, câu hỏi đặt ra không chỉ là lỗi đúng hay sai, mà là lỗi đó có ảnh hưởng đến thông điệp giao tiếp hay không, mục tiêu của hoạt động đang hướng đến fluency hay accuracy, và học sinh có khả năng tự điều chỉnh hay không. Chính hệ tiêu chí này giúp giáo viên chuyển từ phản ứng tức thời sang quyết định sư phạm có cân nhắc.
Trong cách tiếp cận này, các kỹ thuật như recast, elicitation, clarification request hay delayed correction không được xem là trung tâm, mà là những lựa chọn linh hoạt phụ thuộc vào mục tiêu và bối cảnh lớp học. Giá trị của chúng nằm ở khả năng hỗ trợ giao tiếp tự nhiên, thay vì đảm bảo sự sửa chữa tuyệt đối tại mọi thời điểm.
Chia sẻ về định hướng chung, thầy Nguyễn Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Lê Quý Đôn, nhấn mạnh:
“Trong định hướng xây dựng môi trường tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, giáo viên không chỉ dạy kiến thức ngôn ngữ, mà còn phải tạo điều kiện để học sinh sử dụng ngôn ngữ đó một cách tự nhiên và liên tục. Điều này đòi hỏi sự tinh tế trong từng quyết định xử lý lỗi trên lớp.”
Từ góc độ chuyên môn, cô Trần Thị Tuyết cho rằng Error Treatment giúp giáo viên hình thành một khung tư duy thống nhất trong việc phản hồi lỗi, từ đó giảm áp lực tâm lý cho học sinh khi sử dụng tiếng Anh và thúc đẩy tính giao tiếp trong lớp học.
Với tinh thần đó, Error Treatment không đơn thuần là kỹ thuật sửa lỗi, mà là một khung ra quyết định sư phạm. Trong bối cảnh giáo dục định hướng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, yếu tố quyết định chất lượng dạy học không nằm ở số lượng lỗi được sửa, mà ở chất lượng những quyết định can thiệp của giáo viên trong từng tình huống lớp học. Chính cách xử lý lỗi — đúng thời điểm, đúng mục tiêu — mới là yếu tố định hình trải nghiệm ngôn ngữ và năng lực giao tiếp thực chất của học sinh.