Chuyên đề Toán học theo định hướng CLIL
(LQĐ) – Là thành viên sáng lập của Câu lạc bộ các trường sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai CVES, trường THCS&THPT Lê Quý Đôn không chỉ dừng lại ở định hướng chiến lược về việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ học tập thứ hai trong môi trường phổ thông, mà đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đó bằng những hành động sư phạm cụ thể trong từng tiết dạy.
Việc triển khai các giờ học theo mô hình CLIL (Content and Language Integrated Learning) chính là minh chứng rõ nét cho cam kết ấy: tiếng Anh không tồn tại như một môn học độc lập, mà được tích hợp vào quá trình tiếp nhận tri thức ở các môn văn hóa, trở thành công cụ tư duy, giao tiếp và khám phá kiến thức của học sinh ngay trong lớp học hằng ngày.
Trong tiến trình đổi mới giáo dục theo hướng phát triển năng lực, mô hình CLIL ngày càng khẳng định vai trò như một phương thức dạy học hiệu quả, đặc biệt trong các môn khoa học tự nhiên. CLIL cho phép tích hợp đồng thời việc tiếp nhận kiến thức học thuật với quá trình sử dụng ngôn ngữ trong bối cảnh thực tiễn, từ đó hình thành năng lực tư duy và giao tiếp học thuật cho học sinh.
Vận dụng định hướng này, Tổ Khoa học Tự nhiên đã tổ chức chuyên đề môn Toán “Vận dụng mô hình CLIL trong dạy học Diện tích và thể tích hình hộp chữ nhật, hình lập phương” do cô giáo Tô Thị Thu Hiền thực hiện tại lớp 7E1 là một giờ học kiểu mẫu về vận dụng mô hình CLIL.
Trong tiết học, các khái niệm về surface area, volume, length, width, height không được giới thiệu như phần thuật ngữ bổ sung, mà trở thành một phần của tiến trình tư duy toán học. Học sinh tiếp cận kiến thức thông qua mô hình trực quan, nhiệm vụ học tập nhóm và phiếu học tập song ngữ.
Việc sử dụng tiếng Anh diễn ra tự nhiên trong quá trình học sinh thảo luận, trình bày và tham gia các hoạt động học tập, giúp ngôn ngữ trở thành công cụ hỗ trợ tư duy thay vì là rào cản.
Em Trịnh Thanh Trúc chia sẻ:
“Khi học Toán bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh, em cảm thấy mình hiểu bài sâu hơn vì phải vừa suy nghĩ cách giải, vừa suy nghĩ cách diễn đạt. Các trò chơi bằng tiếng Anh làm em nhớ công thức nhanh và lâu hơn.”
Các hoạt động trò chơi học tập được tích hợp xuyên suốt tiết học như một phương tiện củng cố kiến thức và kích thích tương tác: Nhận diện hình khối và thuật ngữ song ngữ; Hỏi – đáp nhanh bằng tiếng Anh về đặc điểm và công thức hình học; Thử thách nhóm giải quyết bài toán tình huống…
Không khí lớp học trở nên sôi nổi khi học sinh chủ động tham gia, sử dụng tiếng Anh trong bối cảnh học thuật một cách tự nhiên và tự tin. Em Nguyễn Gia Hân cho biết: “Ban đầu em hơi ngại nói tiếng Anh trong giờ Toán, nhưng khi làm việc nhóm và tham gia trò chơi, em thấy việc sử dụng các từ như surface area hay volume trở nên rất tự nhiên.”
Chia sẻ về mục tiêu của tiết dạy, cô giáo Tô Thị Thu Hiền cho biết:
“Khi áp dụng CLIL trong môn Toán, tôi không đặt nặng việc học sinh phải nói tiếng Anh thật nhiều, mà quan trọng là các em hiểu và sử dụng ngôn ngữ như một phần của quá trình tư duy. Khi ngôn ngữ gắn liền với hoạt động học tập, học sinh tiếp nhận rất tự nhiên và hiệu quả.”
Thông qua chuyên đề, có thể thấy rõ hiệu quả của việc tổ chức lớp học theo hướng tích hợp: Phát triển tư duy toán học gắn với năng lực diễn đạt; Tăng cường giao tiếp học thuật bằng tiếng Anh trong bối cảnh thực tế; Khuyến khích học sinh hợp tác, phản biện và chủ động chiếm lĩnh kiến thức; Tạo môi trường học tập tích cực, nơi học sinh là trung tâm của quá trình nhận thức.
Tiết học chuyên đề tại lớp 7E1 cho thấy, khi nội dung học tập được thiết kế theo mô hình CLIL kết hợp ESL, kiến thức toán học không còn khô khan mà trở thành môi trường để học sinh phát triển đồng thời tư duy, ngôn ngữ và kỹ năng học tập. Từ những hình khối trong không gian, học sinh đang từng bước tiếp cận một phương thức học tập mang tính hội nhập, nơi ngôn ngữ và tư duy cùng song hành trong quá trình kiến tạo tri thức.